Ga naar content

Brandveilig bouwen: van materiaalkeuze tot veilig wonen

  • Laatst bijgewerkt op
  • Regel- en wetgeving
Biobased dakelement hekstra

In dit artikel

  • Wat is brandveilig bouwen?
  • Brandklasse en brandwerend: wat is het verschil?
  • Wettelijke eisen aan brandwerendheid
  • Brandveilig bouwen met hout
  • De toepassing van biobased isolatiematerialen
  • Brandcompartimentering en kritische aansluitingen
  • Brandveiligheid als integraal onderdeel van bouwen
Brandveiligheid is een belangrijk onderdeel van een toekomstbestendig gebouw. Het begint bij het ontwerp en loopt door in de materiaalkeuze, de detaillering en de uitvoering. Zeker bij renovatie- en verduurzamingsprojecten, waarbij bestaande constructies worden aangepast en steeds vaker biobased materialen worden toegepast, vraagt brandveiligheid om aandacht. Wat betekent dit voor de materiaalkeuze, welke eisen gelden er en hoe zorgen we ervoor dat ook duurzame bouwconstructies aan de brandveiligheidseisen voldoen?

Wat is brandveilig bouwen?

Brandveilig bouwen draait om verschillende maatregelen die elkaar aanvullen. Ze helpen het ontstaan en de verspreiding van brand en rook te beperken, zorgen ervoor dat constructies bij brand voldoende lang hun functie behouden en ondersteunen een veilige ontvluchting.

De bouwkundige eisen zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Welke eisen van toepassing zijn, hangt onder andere af van de gebruiksfunctie van het gebouw en of het gaat om nieuwbouw, bestaande bouw of verbouw. Ieder project vraagt daarom om een passende beoordeling.

Brandklasse en brandwerend: wat is het verschil?

Bij brandveiligheid zijn brandklasse en brandwerendheid twee belangrijke begrippen. Hoewel ze met elkaar samenhangen, zeggen ze iets anders over de prestaties van bouwproducten en constructies.

De brandklasse geeft aan in welke mate een bouwproduct in zijn beoogde toepassing bijdraagt aan de ontwikkeling van brand. De Europese classificatie volgens NEN-EN 13501-1 loopt voor veel bouwproducten van A1 tot en met F. Klasse A1 betekent dat een product niet bijdraagt aan brand, terwijl producten in de klassen B tot en met E in toenemende mate kunnen bijdragen aan de brandontwikkeling. Klasse F betekent dat geen prestatie is vastgesteld of dat niet aan klasse E wordt voldaan. Aanvullende classificaties kunnen inzicht geven in rookproductie en brandende druppels of deeltjes.

Brandwerendheid heeft betrekking op de prestaties van een bouwdeel, zoals een wand, vloer of draagconstructie, gedurende een bepaalde tijd bij brand. Afhankelijk van de functie wordt onder andere gekeken naar draagvermogen (R), vlamdichtheid (E) en thermische isolatie (I).

Een brandbaar materiaal betekent daardoor niet automatisch dat een complete constructie onvoldoende brandwerend is. Andersom maakt één onbrandbaar materiaal een constructie nog niet brandveilig. De volledige opbouw, detaillering en uitvoering zijn bepalend.

Wettelijke eisen aan brandwerendheid

De eisen aan brandveiligheid verschillen per gebouw en bouwdeel. Voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (wbdbo) tussen brandcompartimenten geldt bij nieuwbouw in veel gevallen een basiseis van 60 minuten. Onder bepaalde voorwaarden kan 30 minuten voldoende zijn.

Voor bestaande bouw geldt een basiseis van 20 minuten. Bij verbouw is het rechtens verkregen niveau vaak het uitgangspunt. Voor het verbouwen van een brandscheidende constructie geldt in beginsel een minimale wbdbo van 30 minuten, tenzij een hoger rechtens verkregen niveau van toepassing is.

Ook voor de brandwerendheid van draagconstructies gelden specifieke eisen. Bij nieuwbouw kunnen, afhankelijk van onder andere de gebruiksfunctie en gebouwhoogte, eisen van 60, 90 of 120 minuten van toepassing zijn. Deze tijdsaanduidingen beschrijven de vereiste prestaties bij brand. Ze staan niet gelijk aan de beschikbare vluchttijd: rookontwikkeling kan al in een vroeg stadium een gevaar vormen.

Brandveilig bouwen met hout

Hout speelt een steeds grotere rol in de bouwsector. Van houtskeletbouw tot massieve houtconstructies: het materiaal biedt verschillende mogelijkheden, maar vraagt ook om aandacht voor brandveiligheid.

Hout is brandbaar. Bij blootstelling aan hoge temperaturen ontstaat aan het oppervlak een verkoolde laag, die het onderliggende hout tijdelijk kan beschermen. De mate waarin een houten constructie zijn draagvermogen behoudt, hangt onder andere af van de afmetingen, verbindingen, beschermende bekleding en de totale constructieopbouw.

Daarbij is onderscheid tussen verschillende bouwsystemen belangrijk. Bij houtskeletbouw wordt de brandwerendheid mede bepaald door de combinatie van houten stijlen, isolatie en beplating. Bij massieve houtbouw, zoals cross laminated timber (CLT), spelen onder andere de verkolingssnelheid en het gedrag van de houten elementen tijdens brand een rol.

Houtbouw kan daarmee voldoen aan de geldende brandveiligheidseisen, mits de constructie hierop is ontworpen en de prestaties voldoende zijn onderbouwd.

De toepassing van biobased isolatiematerialen

Ook bij isolatie groeit de aandacht voor biobased alternatieven. Materialen zoals houtvezel, cellulose en hennep worden steeds vaker onderzocht en toegepast binnen renovatie- en nieuwbouwprojecten. Deze materialen hebben niet allemaal dezelfde brandeigenschappen. De samenstelling, dichtheid, verwerking en eventuele brandvertragende toevoegingen kunnen per product verschillen.

Bij de beoordeling van brandveiligheid is daarom niet alleen de brandklasse van het isolatieproduct relevant, maar ook de brandwerendheid van de volledige constructie. Beschermende beplating en de detaillering van aansluitingen kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.

Een aantoonbaar geteste en beoordeelde constructieopbouw vormt een belangrijk uitgangspunt. Het vervangen van een isolatiemateriaal door een ander product betekent namelijk niet automatisch dat de brandprestaties behouden blijven.

Duurzame materiaalkeuzes en brandveiligheid hoeven elkaar niet uit te sluiten. Wel vraagt de toepassing van biobased materialen om een zorgvuldige beoordeling van de constructie als geheel.

Duurzame materiaalkeuzes en brandveiligheid hoeven elkaar niet uit te sluiten.

Duurzaamheidsmedewerker, Marlène van der Veen

Brandcompartimentering en kritische aansluitingen

Brandveiligheid wordt niet alleen bepaald door de afzonderlijke constructieonderdelen. Juist de aansluitingen tussen bouwdelen en de aanwezigheid van doorvoeren, sparingen en deuren verdienen bijzondere aandacht.

Om branduitbreiding te beperken, worden gebouwen waar nodig opgedeeld in brandcompartimenten. De scheidingen tussen deze compartimenten moeten gedurende de vereiste tijd weerstand bieden tegen branddoorslag en brandoverslag.

Doorvoeren voor installaties, aansluitingen tussen dak en gevel en andere onderbrekingen kunnen de prestaties van een brandscheiding beïnvloeden. Een onjuist uitgevoerde aansluiting kan ertoe leiden dat een constructie in de praktijk niet voldoet aan de beoogde brandwerendheid.

Bij renovatieprojecten is dit een belangrijk aandachtspunt. Het verplaatsen van een wand, aanpassen van een dakconstructie of aanbrengen van nieuwe installaties kan gevolgen hebben voor de bestaande brand- en rookscheidingen. Daarom moeten brandveiligheid en detaillering al in de voorbereiding worden meegenomen en tijdens de uitvoering zorgvuldig worden bewaakt.

Brandveiligheid als integraal onderdeel van bouwen

Brandveilig bouwen vraagt om een integrale benadering. Niet alleen de eigenschappen van afzonderlijke materialen zijn bepalend, maar vooral de manier waarop deze samenkomen in een constructie.

Dat geldt voor traditionele bouwmaterialen, maar net zo goed voor houtbouw en biobased isolatie. Door brandveiligheid vanaf de ontwerpfase mee te nemen en aandacht te besteden aan de juiste detaillering en uitvoering, kunnen duurzaamheid, kwaliteit en veiligheid hand in hand gaan.

Collega Marlene als duurzaamheidsmedewerker bij Hekstra
Sparren over duurzaamheid? Neem gerust contact op!
delen